Phát triển năng lượng tái tạo ở một số quốc gia

Email In PDF

Năng lượng đóng vai trò thiết yếu đối với sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của mỗi quốc gia. Hiện nay và cho đến cuối thế kỷ XXI, năng lượng hóa thạch (đặc biệt là dầu mỏ) vẫn là nguồn năng lượng quan trọng, chưa có dạng năng lượng nào có thể thay thế hoàn toàn. Tuy nhiên, năng lượng hóa thạch là dạng năng lượng không tái tạo, dù trữ lượng có lớn đến đâu thì cũng sẽ đến lúc cạn kiệt, giá thành cao và gây ô nhiễm môi trường. Do đó, việc đầu tư phát triển năng lượng tái tạo (NLTT) từ nước, mặt trời, gió, sinh khối, địa nhiệt… để có thêm nguồn năng lượng sạch, giúp giảm khí thải nhà kính và chủ động nguồn năng lượng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay.

NLTT - mối quan tâm đầu tư của nhiều quốc gia và doanh nghiệp
Những năm gần đây, việc đẩy mạnh phát triển NLTT và nâng cao hiệu suất năng lượng đã không còn là lĩnh vực dành riêng cho một tổ chức hay quốc gia nào. Mức độ đầu tư để nâng cao công suất và đổi mới công nghệ cho thấy, các giải pháp phát triển NLTT đang trở thành một xu thế chủ đạo.
Theo dự báo của Cơ quan Thông tin năng lượng Hoa Kỳ (EIA), đến 2030 mức tiêu thụ năng lượng của thế giới sẽ tăng 57% so với năm 2004, trong đó mức tiêu thụ điện trung bình hàng năm tăng 0,46 kWh/người.
Xét trên phạm vi toàn cầu, hiện nay số lượng các thành phố và khu vực muốn chuyển đổi sang sử dụng NLTT đang không ngừng gia tăng. Số lượng việc làm trong lĩnh vực NLTT cũng có sự thay đổi và phụ thuộc nhiều vào trình độ công nghệ của từng quốc gia. Thống kê cho thấy, năm 2006 có 9,8 triệu người trên toàn thế giới làm việc trực tiếp hoặc gián tiếp trong lĩnh vực NLTT [1].
Bảng 1. Số lượng việc làm trong NLTT.

NLTT

Ở Đan Mạch, năm 2014, doanh thu ngành công nghiệp điện gió của nước này lên đến 12,8 tỷ USD, tăng 7,4% so với năm trước đó và xuất khẩu của ngành này cũng tăng thêm 16,7% (đạt 8,1 tỷ USD). Ngành NLTT nước này hiện đang cung cấp việc làm cho 58.000 người, trong khi dân số chỉ có 5,5 triệu dân [2].
Tại CHLB Đức, hiện nước này đang rất nỗ lực để trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới sử dụng 100% NLTT. Bộ Môi trường, Bảo vệ thiên nhiên và An toàn hạt nhân CHLB Đức đã công bố bản lộ trình, phác thảo tiến trình thực hiện các kế hoạch hướng tới một nền kinh tế sử dụng hoàn toàn NLTT. Dự kiến vào năm 2030, sẽ có 800.000 đến 900.000 việc làm mới trong ngành công nghệ NLTT. Cũng theo quy định trong Luật NLTT (Luật EEG) của CHLB Đức, chậm nhất đến năm 2025 có 40-45%, năm 2035 có 55-60% và đến năm 2050 ít nhất 80% điện năng và 60% tổng nhu cầu năng lượng sẽ phải được đáp ứng từ nguồn NLTT. Năm 2016, tổng NLTT sản xuất tại CHLB Đức đã đáp ứng 32% mức tiêu thụ điện cả nước - một tỷ lệ đáng kinh ngạc, đã phá bỏ quan niệm rằng không thể dựa vào gió hay mặt trời bởi chúng không ổn định trong cung cấp năng lượng. Điều đáng chú ý là trong 32% tổng mức năng lượng sản xuất từ NLTT ở CHLB Đức thì năng lượng sinh khối phát triển với tốc độ nhanh nhất và lần đầu tiên vượt qua thủy năng trong việc cung cấp điện năng. Như vậy, rõ ràng vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm - hiệu quả hay tìm kiếm các nguồn năng lượng mới của mỗi quốc gia đang có những sự lựa chọn ở những mức độ khác nhau, nhưng từ những ví dụ thành công nêu trên, có thể khẳng định điều quan trọng nhất vẫn là một chiến lược năng lượng rõ ràng và hợp lý để bảo đảm một sự phát triển bền vững.
Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển năng lượng sạch
Những năm gần đây, việc đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) trong lĩnh vực NLTT cũng có những thay đổi quan trọng. Cụ thể là, Chính phủ và các tập đoàn ở châu Âu đã đạt mức đầu tư R&D lớn nhất vào năm 2011 (123,8 tỷ USD), sau đó giảm còn 58,1 tỷ USD vào năm 2015 và 59,8 tỷ USD vào năm 2016 do những tiến bộ về công nghệ. Cũng trong năm 2011, riêng Trung Quốc đầu tư đạt 46 tỷ USD, năm 2015 là 115,4 tỷ USD và năm 2016 là 78,3 tỷ USD.
Vốn đầu tư cho điện sản xuất từ NLTT giai đoạn 2015-2020 được dự báo trung bình đạt khoảng 230 tỷ USD/năm, thấp hơn mức 270 tỷ USD năm 2014. Đầu tư hàng năm giảm là do nhu cầu điện năng của thế giới tăng chậm, nhưng quan trọng hơn là do suất đầu tư vào NLTT ngày càng giảm. Thế giới hiện có khoảng 5.000 vườn ươm doanh nghiệp chú trọng đến phát triển kinh doanh và thương mại hoá công nghệ năng lượng sạch từ giai đoạn rất sớm. Trung Quốc là nước có số lượng vườn ươm doanh nghiệp rất lớn với hơn 600 vườn ươm, trong đó 30% số này chuyên về các công nghệ NLTT và công nghệ ít phát thải cácbon. Không chỉ số lượng các vườn ươm trong lĩnh vực năng lượng sạch tăng lên, mà số các công ty hoạt động trong lĩnh vực này cũng tăng theo [3]. Đặc biệt, Israel là nước có thế mạnh về vườn ươm doanh nghiệp. Năm 2015, nước này đã đầu tư 4,25% GDP vào R&D, so với mức 2,2% của Hoa Kỳ, 1,7% của Anh và 4,23% của Hàn Quốc [4]. Kết quả là Israel trở thành quốc gia cung cấp các công nghệ tái tạo mới, bao gồm sự hồi sinh của thị trường nhiệt mặt trời. Các chương trình vườn ươm doanh nghiệp của nước này đã được xây dựng từ năm 1991. Hiện nay, có hơn 26 vườn ươm doanh nghiệp hoạt động ở Israel, hầu hết hỗ trợ cho các dự án năng lượng tái tạo. Các vườn ươm này đều là sở hữu tư nhân và là các tổ chức phi lợi nhuận, nhưng tất cả đều thuộc Văn phòng quản lý khoa học (OCS). Các vườn ươm này nhận được sự hỗ trợ cả từ phía chính phủ và tư nhân. Ngoài ra, các trường đại học của Israel còn rất nhanh nhạy trong nghiên cứu NLTT, đặc biệt là năng lượng mặt trời. Bên cạnh đó, nước này còn thành lập Trung tâm kiến thức về pin nhiên liệu và lưu trữ, chuyển đổi năng lượng.
Trong lĩnh vực phát triển công nghệ NLTT, Hàn Quốc đã giành tới 17,9% trong tổng chi tiêu R&D năm 2014 cho lĩnh vực này, khoảng 16,9 nghìn tỷ Won (15,4 tỷ USD). Tốc độ chi tiêu R&D cho công nghệ NLTT khoảng 15,8%/năm trong giai đoạn 2008-2014, trong khi tốc độ chi tiêu R&D tính chung cho cả nước Hàn Quốc trong cùng giai đoạn là 9%/năm [5].
Năm 2015 cũng ghi nhận các nước đang phát triển vượt qua các nước phát triển để trở thành nhà đầu tư lớn nhất vào phát triển NLTT. Dẫn đầu xu thế thay đổi này là Trung Quốc và Ấn Độ - hai quốc gia đã đầu tư mạnh cho nguồn năng lượng sạch, bên cạnh việc duy trì phát triển kinh tế nhờ sử dụng nhiên liệu hóa thạch…
Thay lời kết
NLTT chứa đựng tiềm năng lớn và là giải pháp quan trọng cho cuộc khủng hoảng năng lượng cũng như các thách thức môi trường toàn cầu. Chúng ta cần quan tâm đến những gì đang xảy ra đối với các chính sách và thị trường NLTT toàn cầu, nhất là về mặt chi phí và hiệu quả. Các mối quan tâm liên quan đến biến đối khí hậu càng trở nên rõ hơn khi vẫn tồn tại một thực tế là 2 tỷ người trên thế giới không có điện và nước sạch. Rõ ràng là, việc có điện, nước trên quy mô toàn cầu và hướng một nền kinh tế ít cácbon đòi hỏi phải tăng đáng kể vai trò của các công nghệ NLTT, đẩy nhanh hơn nữa việc nghiên cứu và triển khai đổi mới công nghệ.
Thị trường NLTT ở Việt Nam còn non trẻ, rất cần có các chính sách, giải pháp phù hợp nhằm hỗ trợ để giúp giảm chi phí đầu tư và sản xuất cho các chủ đầu tư. Cho dù các chính sách này có thành công trong việc mở rộng thị trường thì NLTT cũng vẫn phải đối mặt với một số thách thức khi lồng ghép vào thị trường năng lượng truyền thống và vấn đề về hạ tầng công nghệ. Các công nghệ NLTT phải đạt được tính cạnh tranh về chi phí, hiệu quả so với các công nghệ nhiên liệu hóa thạch và công nghệ hạt nhân. Dù vậy, chúng ta vẫn cần có niềm tin rằng, dù giá dầu trên thị trường thế giới có thể giảm, các quốc gia trên thế giới vẫn phát triển mạnh mẽ nguồn NLTT như mục tiêu đã được đặt ra ở Hội nghị COP23 vừa qua.

Trịnh Trọng Chưởng
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] REN21 (2017), Renewables 2017 Global Status Report, Paris: REN21 Secretariat, ISBN 978-3-9818107-6-9.
[2] Daniel Cusick (2016), Law advancing offshore wind finalized in Mas, E&E News Reporter, Published 9 August 2016,
[3] China National Energy Administration (2016), Notification on promoting the participation of energy storage in the compensation (market) mechanism of electric power ancillary services in the three Northern China regions, Beijing.
[4] http://tiasang.com.vn/-khoa-hoc-cong-nghe/Israel-dan-dau-ve-dau-tu-cho-RD-10413.
[5] Seerat Chabba (2016), “South Korea to invest in Renewable energy by 2020”, International Business Times, 5 July 2016.

 

 

 

Hình ảnh hoạt động

Liên kết website

logo petech